Daar zat ze

Daar zat ze in haar stoel. Heel stil en ontspannen. Niets aan haar wees erop dat ze in de gaten had dat ze ging. Haar aanblik was heel duidelijk, ze was echt weg. Ik knuffelde haar, maar kreeg geen knuffel terug. Ze voelde nog een beetje warm (meer lauw eigenlijk) en niet meer echt zacht. Op tafel stond een pot thee, de resten van haar ontbijt of lunch en haar telefoon. Alsof ze er zo mee verder zou gaan. Het idee dat ze dat nooit meer zou doen raakte me heel diep. Mijn broertje was er al en mijn broer zou nog komen.

Wat moesten we nu doen? De buurvrouw had de hond opgehaald en de dokter was gebeld. Nu moesten we een uitvaartverzorger zoeken om haar op te baren. Ik had het daar nog niet aan toe. Het liefst wilde ik haar nog even in haar stoel laten zitten, dan zouden we morgen wel verder zien. Maar morgen zou ze te stijf zijn om nog mooi neer te kunnen leggen, dus we gingen op zoek. Hoe vind je een goeie? Er zat een vlakbij en dat bleek de allerbeste voor ons en Ida te zijn. Ze was er snel om ons verder te helpen. De mannen voor het opbaren kwamen daarna. Hoe pakken we dat aan? Waar moet ze liggen en hoe? Wat krijgt ze aan? Wat veel vragen! Ik twijfelde of ik het niet zelf moest doen, maar had geen idee hoe. Van de uitvaartverzorgster kreeg ik het beste advies wat er bestaat op zo’n moment. ‘Bij twijfel moet je het doen, anders krijg je spijt. De mannen van de verzorging kunnen je helpen bij alles wat er nodig is.’ En zo was het ook. De mannen waren heel lief en hadden alle ruimte voor mij en mijn proces. Ze hielpen me bij wat er moest gebeuren en vertelde me hoe. Mijn schoonzusje hielp ook mee en dat voelde heel fijn. Ik had me van tevoren niet voor kunnen stellen dat het zo fijn en waardevol zou zijn om mijn moeder de laatste zorg te mogen geven. Dat werkte enorm helend.

Daar lag ze, op haar bed in de woonkamer waar ze anders sliep. Samen met mijn broers hebben we een borrel naast haar gedronken. En nu? Laten we haar hier alleen? Blijven we bij haar? Ik had eigenlijk bedacht om de nacht bij haar te blijven. Maar nu voelde ik haar hier niet, dus zou blijven niet veel zin hebben. Ik ging naar huis, naar Fokke.

Haar liefde blijft

‘s Avonds thuis lig ik bij mijn zoon in bed. Hij vraagt of we net kunnen doen alsof oma niet dood is en er niet meer heen gaan. Ik vraag hem waarom. Hij vindt oma eng. Ook is hij bang dat hij haar vergeet omdat hij nog zo jong is. Ik wil zo graag voor hem dat het anders was.

Die nacht doet alles nog meer pijn dan de nacht hiervoor. Slapen lukt niet, ik lig te draaien en te woelen, de tijd kruipt heel langzaam voorbij. Ineens midden in de nacht voelt het anders. Ze is bij me, ik weet het zeker. Ze communiceert met me, niet met woorden maar met gevoel. Haar aanwezigheid voelt heel liefdevol en troostend. Het had even geduurd voor ze zich realiseerde dat ze overleden is. Door deze dag met iedereen om haar heen lukte het haar om dat te beseffen. Maar het is goed nu, laat ze me weten. Ze heeft haar aardse leven volledig losgelaten en alle spanningen en ingewikkeldheden die daarbij horen zijn ook weg, ik wist niet dat dat zo snel kon. Alleen de liefde blijft en die voel ik nu. Dat is erg bijzonder. Wanneer ik erover na ga denken is ze weg. Even voel ik paniek opkomen, dan ga ik terug naar mijn gevoel zonder te denken en is ze er weer. Voor ze weggaat geeft ze me een boodschap mee ‘volg je hart, het weet de weg’ en ‘het antwoord zit altijd in liefde.’ Dat geeft me veel kracht. Ze zei me vaker dat ik meer naar mijn hart moest luisteren. Wanneer ik wakker word is het nog donker. Ik ben bang dat ik haar boodschap vergeet en pak mijn notitieboek erbij. In het donker schrijf ik hem op, hopelijk kan ik hem straks nog lezen.

Haar afscheidsweek was prachtig

Gedurende de week ontvangen we enorm veel warmte van iedereen om ons heen, lieve berichtjes en kaartjes, bloemen voor de deur, een pan verwarmende stoof, oppas voor de kinderen, de dieren en heel veel liefde. Dat geeft ontzettend veel kracht en is zo fijn.

Ida krijgt de mooiste kist die ze maar wensen kon. Al haar kleinkinderen hebben er een schilderij op gemaakt. Dat deden ze met heel veel liefde en toewijding. Ik ben ervan overtuigt dat ze hem prachtig vindt.

We hebben de mooiste condoleance die we maar wensen kunnen in haar tuin. De buurvrouwen helpen met de catering en regelen dat perfect, de buurman maakt een vuurtje in de tuin ‘ik heb het nog nooit koud gehad bij Ida en dat gaat vandaag ook niet gebeuren’ zegt hij en die opmerking zegt zoveel over hoe Ida was. Ik ontmoet vriendinnen die ik nog nooit had gezien en heb daar hele fijne gesprekken mee. Na afloop wilde ik dat alles zo graag met Ida delen, ze had het fantastisch gevonden.

Ook de afscheidsdienst was mooier dan we ons wensen konden. Er waren zoveel mensen, zoveel warmte, zoveel liefde en zoveel mooie woorden. Het was heel fijn om ook zelf iets over en aan haar te mogen vertellen. En ook heel emotioneel. Ik miste haar er extra door.

Al het materiële wat van haar was is nu van ons

Een paar dagen later komen we samen in haar huis en begint het besef dat we nu wat met haar materiele erfgoed moeten, het huis is de grootste vraag. Niet veel later worden we zakelijk en dat voelt niet fijn. Toch hebben we dat nodig om deze fase goed door te komen. Dat blijkt niet gemakkelijk en het kost ieder van ons heel wat slapeloze nachten. We schakelen hulp in uit ons netwerk en dat blijkt enorm waardevol. Het lukt ons om er goed door te komen en de moeilijke beslissingen met elkaar te maken. We voelen dat Ida trost op ons is.

In en om haar huis wil ik alles zo laten, niets aanraken of verplaatsen. Dan zien we over een paar maand wel weer. Maar ik zie ook dat dat niet goed voor het huis is. En ik voel dat het nodig is om in beweging te blijven. Dus we gaan aan de slag. We ruimen haar huis op. Dat maakt ook dat er ruimte komt voor ons om er te wonen. Het ene moment kijk ik daarnaar uit. Het andere moment doet het me pijn en zie ik ertegenop dat we de tijd van mijn moeder, van mijn ouders en ons als vroegere gezin hier nu definitief aan het afsluiten zijn.

Ik loop in haar trui, rijdt in haar auto en ga in haar huis wonen. Het ene moment voelt dat warm en dierbaar, het andere moment voel ik me een lijkenpikker en wil ik het allemaal niet hebben. Maar of we willen of niet, al het materiele wat van haar was is nu van ons geworden en wij moeten daar nu wat mee. Dat geeft ook de verantwoordelijkheid om daar goed mee om te gaan.

Op zolder ontdekken oude glasnegatieven van de familie van mijn vader die we niet kenden en tekeningen die mijn vader heeft gemaakt die we nooit eerder hadden gezien. Op deze momenten lijkt het alsof we een schat gevonden hebben. Mijn schoonvader scant de glasnegatieven voor ons in en daarmee ga ik bij mijn tante langs om te kijken of zij herkent wie erop staan. Het zijn foto’s van mijn overgrootouders, hun kinderen en de familieleden daaromheen. Super bijzonder om daar nu een beeld bij te hebben. Ik heb het gevoel dat ik ze nu een beetje beter ken en dat is een fijn gevoel.

Het opruimen gaat door

Het nieuwe jaar is intussen begonnen en het opruimen gaat door. Als een van de laatste dingen ruim ik haar aanrechtkastje op, die had ik voor me uitgeschoven. Die doet me te veel denken aan alle keren dat we samen kookten, dat was erg vaak. En dat raakt me te diep. Het openen voelt zo vertrouwd. Wat moet ik nu, er staat van alles, van alles is nog goed, bewaren? Dan hoor ik mijn moeder naast me ‘gooi toch weg, je hebt ruimte nodig’ (ze bracht een gevoel over, geen tekst. Maar het was erg duidelijk) Dat had ik nodig. Op een paar potjes na gooi ik alles weg. En ongeveer dezelfde hoeveelheid aan tranen stromen erachteraan.

Ik zie steeds meer tegen de verhuizing op. Allerlei emoties steken de kop op. Ik heb het gevoel dat we haar huis gaan overnemen. Dat wil ik niet. Mag ik er wel zijn? Heb ik er wel recht op? Is het me wel gegund? Ik wil iedereen laten zien dat we er goed voor gaan zorgen, het in ere houden. Niemand heeft daarom gevraagd, waarom denk ik dat ik dat moet doen?

Ook doet het pijn om Veenhuizen achter te laten. Vooral onze vrienden en de prachtige en rijke natuur hier zijn ons dierbaar. Gelukkig is Peize niet ver en kunnen we elkaar blijven opzoeken.

Ze is er, maar toch ook weer niet

Ik voel me hier heel snel fijn en thuis. Ik geniet van deze plek en zie hoe prachtig het hier is. Alle mooie creaties van mijn ouders vallen me op. Ik begrijp bepaalde keuzes die ik eerder niet zag ineens. De afgelopen jaren zag ik dat niet. Waarom niet? Ik voel me daar schuldig over, dat ik de waarde van deze plek voor Ida niet erkende. Ida voelde zich hier fijn en thuis. Wanneer ik daarover aan een vriendin vertel hoor ik het mezelf ineens zeggen. Ik was de afgelopen jaren een beetje boos op deze plek. Omdat ik zag hoe groot de last voor mijn moeder was. Haar gezondheid ging achteruit en dat leek ook overbelasting te zijn. Ze had daardoor vaak geen tijd en energie. Ze genoot ook van reizen en nieuwe dingen leren. Daar kwam ze niet zoveel meer aan toe. Als ze kleiner was gaan wonen dan was dat misschien makkelijker geweest.

De lente komt vol op gang en we zien de tuin steeds mooier tot leven komen. Dat is mooi en fijn. Tegelijk voel ik me soms ook erg verloren nu mijn beide ouders zijn overleden. Ik mis ze. Ik voel Ida hier overal, maar zie haar niet. Het lijkt net alsof ze net achter de muur staat en ze er elk moment achter vandaan kan stappen. Ik denk werkelijk dat ik dan niet verbaast zal zijn.

De tijd is me weer ontglipt en ik wil snel eten op tafel hebben. Ik vind een open pak spaghetti in de kast, nog van mijn moeder. Handig, denk ik ‘gooi die oude rommel toch weg’ hoor ik mijn moeder zeggen. Nee zonde, denk ik. Tijdens het koken drijft er een meelworm naar boven… ‘ik zei het toch’ hoor ik haar zeggen. Oke, oke, ik gooi de pasta weg en pak een nieuw pak uit de kast.

Soms voel ik haar aanwezigheid. Alsof haar ziel de mijne heel even aanraakt. Zodra ik mijn gedachten erop richt is ze ook weer weg. Al duurt dat moment nog zo kort, het voelt fijn. Daardoor weet ik dat ze er ergens nog is, ook voor mij.

Mijn verjaardag zonder haar

Het is bijna juli en mijn verjaardag komt in de buurt. De dag dat ik uit mijn moeder geboren werd. Ik negeer de gedachte, misschien verdwijnt de verjaardag dan vanzelf. Bijna altijd komt mijn moeder eten op mijn verjaardag en we houden vaak een groot tuinfeest, erg gezellig.

Negeren blijkt niet de manier, de gedachte popt steeds weer op, erg irritant. Ik moet er een beslissing over maken. Niet vieren is ook oke, maar dan moet ik daar wel voor kiezen, ik wil het me niet laten overkomen. Een week voor het zover is hak ik de knoop door. Er komt een tuinfeest en ik maak monchoutaart naar haar recept, dat deed ik altijd, net als zij.

Vorig jaar gaf ze me een bezoek aan een bijzondere tuin cadeau en ook een steen, calciet. Die staat onder andere voor opstaan en de waarheid spreken. Die vond ze erg bij mij passen nu ik me steeds vaker uit door te schrijven. Door me die steen te geven gaf ze me blijk van haar steun. Dat voelde erg bijzonder. Toen ik net begon met schrijven toonde ze daar nog niet zoveel interesse in. Maar na verloop van tijd groeide haar interesse. De laatste blogs die ik schreef las zij uiteindelijk als eerste. Haar steun betekend zo ontzettend veel voor me. De calciet ligt nu ook naast me op mijn bureau.

Schrijven om los te laten

We zijn nu bijna een jaar verder en de zomer nadert haar einde om over te gaan naar de herfst. De tijd van loslaten. Het gevoel om mijn rouwproces op te schrijven en te verwerken tot een blog dient zich aan. Dat gaat me helpen bij de verwerking en met loslaten. Ik ga schrijven om te delen en als het klaar is besluit ik of ik het ook werkelijk ga delen. Door te schrijven om te delen blijf ik gek genoeg dichter bij mezelf. Omdat ik daarvoor alle ruis eruit moet filteren en volledig vanuit mezelf en mijn beleving mijn verhaal vertel. Ik wil dit ook delen omdat rouwen universeel is, net als je moeder verliezen. Ieder die herkenning en troost in mijn verhaal vind wil ik het graag geven.

Wanneer ik door de tuin naar huis loop heb ik het gevoel dat Ida daar staat en op me wacht. Ik weet niet waarom, maar het gevoel is heel sterk. Ik heb dat nu al twee keer gehad. Ook vliegt er deze dagen steeds een roodborstje om mij heen. Als ik hem niet zie, hoor ik hem wel zingen. Volgens de spirituele betekenis van het roodborstje betekend dat dat er een overleden dierbare bij me is. Ze voelt heel dichtbij, dat voelt fijn en verbonden. En tegelijk voel ik me extra emotioneel en prikkelbaar en ben niet het fijnste gezelschap op dit moment.

Vertraging, schrijven en zonlicht: het jaar van loslaten

Het is opnieuw 2 oktober. Ik heb zo een afspraak voor een consult over het gebruik van kruiden. Ik heb even getwijfeld of ik die vandaag wel door wilde laten gaan. Alles ervoor stilzetten voelt nu ook niet als mijn weg. De interesse in kruiden heb ik van mijn moeder. Mijn laatste gesprek met haar ging daar ook over. Over dat ze haar verworven kennis weer zou gaan gebruiken, al was het dan alleen voor haarzelf en familie. Misschien komt het daarom wel samen, dat haar energie hierin zit. Dat vind ik een fijne en vertrouwde gedachte. Daarom ga ik vandaag wel. Ook omdat het in Groningen is, ik vind dat een fijne plek en kwam er veel met haar. Na het consult ga ik lekker struinen in de stad. Door deze plannen, die ik weloverwogen heb gemaakt heb ik zin in deze dag, waar ik eerst als een berg tegenop zag. Al vanaf vorige week maandag ben ik gaan vertragen en gaan schrijven. Dat maakt deze periode voor mij beter te dragen. Ik heb het me niet laten overkomen, sta erbij stil en doe wat voor mij het beste werkt, schrijven. Vanaf de verhuizing heb ik het schrijven zo goed als links laten liggen door gebrek aan tijd en energie. Nu neem ik er de tijd voor en het doet me ontzettend goed.

De zon schijnt en ik zit met een kopje koffie in de stationsrestauratie terwijl ik dit schrijf. Strakjes over kruiden leren, daarna struinen in Groningen en denken aan Ida. Het is een mooie dag.

De Morvan

Na een dag in de auto komen we aan op onze camping in de Morvan. Een prachtig plekje aan het water en de temperatuur is heerlijk. ’s Avonds is er livemuziek, daar gaan we natuurlijk even kijken. Maar eest moet Tygo onder de douche, dat is naast de muziek, dus hij hoeft niets te missen. Zwingent staat hij te douchen, heerlijk! Wanneer ik voor het slapen nog even met Dex naar het water loop is de volle maan net opgekomen. Boven het water ziet dat er adembenemend uit, wat is dat mooi!

In de ochtend is het nog heerlijk fris. Het is wel even graven in mijn kast, maar ik vind een vest om aan te trekken wanneer we Dex uitlaten. De kinderen moeten ook even wennen aan hun jasjes. En ook aan de temperatuur! Het is een graad of 12, ik vind dat heerlijk. Maar de Emelie en Tygo klagen al na 10 minuten “Ik heb bevroren tenen mama” “En ik ben helemaal bevroren mama” roepen ze. En om er nog wat kracht bij te zetten beginnen ze flink te bibberen. Jeetje, na drie weken rond de 30 graden zijn ze niets meer gewend.

Fokke begint te hoesten, niet een beetje, maar de hele nacht. Konden we eindelijk een beetje bijkomen na de warmte, hebben we dit. Ik naar de apotheek en in mijn beste Frans hoestdrank en pillen gevraagd, dat valt niet mee, maar het lukt. Hadden we nou toch die cursus Frans maar serieuzer aangepakt.

De Ardennen

We komen aan op dezelfde camping als waar we op de heenweg ook waren. Dat hebben we bewust gedaan om op een bekende plek te komen na bijna 5 weken nieuwe plekken ontdekken. We delen een berichtje in onze familie app dat we er zijn aangekomen, blijkt mijn broertje met zijn gezin een half uur verderop te zitten! Dat wisten we niet van elkaar, wat een leuk toeval! De volgende ochtend komen ze op de koffie voor ze weer doorrijden naar huis. Het is supergezellig om elkaar weer te zien en bij te kletsen. De kinderen werden er ook erg blij van, ze hebben heerlijk samen gespeeld.

Ik word ook verhouden en ben lang niet fit. Daar balen we flink van. Na een wandeling met Dex zijn Fokke en ik allebei kapot. We hadden bedacht om vanuit hier veel te gaan wandelen. Dat kan eindelijk met de temperaturen hier. Maar het zit er niet in, dat is flink slikken. Voor het eerst op deze reis verlang ik ernaar om thuis te zijn, voornamelijk naar het gemak van een huis met douche, wc, bed en bank om op te hangen. Maar dat hebben we nu niet en we gaan hier niet eerder om naar huis. Wat kunnen we dan nu wel? Op deze camping mag je vuur maken en kan je vuurschalen huren. Dat is wat we gaan doen. We halen broodjes en worst om te bakken en zoeken hout in het bos. En dat lukt! Het is niet moeilijk om te doen en we hebben er een hoop plezier van. Ook de rivier die over de camping stroomt is superleuk, de kinderen vangen er kreeften en we bouwen bruggen en eilanden van de stenen die erin liggen, dat kan je eindeloos blijven doen zonder er zat van te raken. Zeker Tygo heeft het hiermee erg naar zijn zin, hij gaat helemaal op in alles wat de rivier te bieden heeft. Ook vuur maken gaat hem goed af, heel serieus en met veel geduld maakt hij een hele stapel takken klein waar we vervolgens het vuur mee op gang helpen. Zo genieten we nog even flink van onze laatste dagen van deze reis.

Thuiskomen

In de loop van de volgende middag rijden we onze eigen oprit op. We zijn weer thuis. Ik ben niet enthousiast maar vind het ook wel weer fijn. De kinderen zijn wel enthousiast, ze zijn vooral blij onze poezen weer te zien en door de tuin te lopen. Dex is ook blij, hij rent hard rondjes door de tuin, aan de lijn op de camping vond hij maar niks. Mijn voornemen om thuis ook onze buitendouche te gaan gebruiken laat ik direct los en geniet erg van onze luxe binnendouche. Een nacht goed slapen in ons eigen bed, daar kijken we wel naar uit, maar dat valt tegen. Dex heeft vijf weken bij ons on de caravan geslapen, dat vond hij erg gezellig. Nu ligt hij weer alleen beneden, daar is hij het niet mee eens en dat laat hij ongeveer elk uur horen. Gelukkig is hij er de volgende nacht aan gewend en is het stil, heerlijk!

Bij het uitpakken kom ik allemaal dingen tegen die ik niet of weinig heb gebruikt, maar wel heel graag wilde gebruiken. De gitaar, de cursus Frans. Dat maakt me emotioneel, ik had zo graag weer gitaar willen spelen. En ik had me ook echt voorgenomen om een beetje Frans te leren samen met Emelie. Het is uiteindelijk niet gelukt om daar tijd voor te vinden. Nu zit de reis erop en dit is wat het is. De dromen die ik bij de start had en niet heb kunnen realiseren moet ik nu loslaten. Dat doet pijn, maar ik kan het niet meer veranderen. Als ik verder kijk kom ik ook de verrassingen tegen die we vonden onderweg, de rode stenen die ik vond in de omgeving bij Susan waar ik nu sieraden van kan gaan maken, Emelie haar kunstwerken die ze maakte met inspiratie door de Franse kunstschilders, Tygo zijn bouwsels met zijn eigen gereedschap. Dat zijn hele mooie dingen, veel mooier nog dan de dingen die ik niet heb kunnen doen en wel wilde doen. Ik ben blij dat we daar ruimte voor hebben gevonden en gemaakt.

We zijn moe en een bijzonder avontuur rijker

Het was een pittige en mooie reis. We hebben een hoop meegemaakt en geleerd. Ik was benieuwd hoe het zou zijn en of het ons goed zou bevallen om zolang met elkaar weg te zijn. Dat was lang niet altijd even makkelijk. Wanneer je anders meer ruimte hebt is nu de grens eerder bereikt. Dat is niet per se slecht voor de opvoeding. Integendeel, ik denk juist dat dit heel goed is. Al kan ik de manier waarop ik laat merken dat mijn grens bereikt is wel verbeteren. Dat merk ik vaak achteraf, wanneer de kinderen wanneer hun grens bereikt is mijn eerder gegeven voorbeeld precies nadoen. Dat is weer een interessant leerpunt. Maar uiteindelijk beviel het ons goed en willen we dit vaker doen.

Ik vond het fijn om te kunnen blijven werken terwijl we op reis waren. Het viel niet mee om er tijd voor te vinden, maar wanneer dat lukte voelde het goed. Het voelt passend bij de sieraden, hun verhaal wordt er rijker van wanneer ze tijdens een reis worden gemaakt. Het schrijven van dit blog tijdens deze reis is me erg goed bevallen. Ook hierbij viel het niet mee er tijd voor te vinden en vrij te maken. Door over onze belevenissen te schrijven werd ik gestimuleerd om echt naar mijn eigen ervaringen te kijken, zeker wanneer ik het moeilijk had. Het is dan erg makkelijk om te gaan mopperen, maar het verhaal wat daaruit volgt is niet de moeite waard om te delen. Dus moet je dieper kijken. Dat voelt in eerste instantie moeilijk, maar uiteindelijk wordt het moeilijke er lichter van. Dat komt omdat je altijd bij jezelf uitkomt. En dat is ook de plek waar je wel controle over hebt en waar je zelf de keuzes kan en mag maken. Hierdoor heb ik onze reis veel intenser en bewuster ervaren en lukte het om heel bewust te kiezen wat we wilden en waarom.

Fokke kon zijn werk goed doen onderweg. Starlink werkte overal goed genoeg op af en toe wat haperingen in de verbinding na. Hij had wel graag meer planning en structuur rondom werktijd en vrije tijd gehad. Door de warmte viel de structuur vaak weg, ook lukte het veel minder dan vooraf gehoopt om tijd vrij te maken voor zijn werk, dat is een leerpunt voor een volgende reis.

De warmte viel ons niet mee, daar gaan we bij een volgende reis zeker rekening mee houden met de locatie of de periode wanneer we gaan. De ideeën beginnen al te komen, maar we hebben geen haast. We hebben nu genoeg om op te broeden tot ons volgende avontuur.

Verkoeling bij de kust

De temperatuur loopt weer op en het lijkt ons wel wat om verkoeling te zoeken bij de kust. Het is wel 2,5 uur rijden, maar dat hebben we ervoor over om lekker in de zee te kunnen springen, dus we besluiten te gaan. Na een lange rit komen we aan op een prachtig plekje en het is er heerlijk rustig. We kunnen vlakbij zee parkeren en lopen het laatste stukje over een klein duinpaadje. Heerlijk, we staan op het strand! Maar waar is de zee? Die is nergens te bekennen! Het is eb en de zee heeft zich wel een kilometer teruggetrokken. Na een smal strand is er alleen een grote uitgestrekte modderige vlakte. Vanavond om zeven uur is het vloed, het heeft geen zin daarop te wachten. Dat hadden we niet verwacht en de teleurstelling is groot. Dit blijken waddenkwelders te zijn. Vast prachtig voor de vogels en biodiversiteit, maar wij zijn minder enthousiast. Na een poosje mopperen gaan we ergens zitten voor een picknick en zoeken daarna schelpen, en en liggen hele mooie. Het is flink warm en zonnig, dus na een poosje moeten we toch wat anders verzinnen nu we het water niet in kunnen. We stappen in de auto en gaan kijken of we ergens een fijn terrasje kunnen vinden voor een koud drankje in de schaduw. Wat we vinden lijkt wel een oase! Ze hebben hier een stukje zee vastgehouden om in te kunnen zwemmen en aan de kant staan prachtige grote zee dennen voor schaduw. Hier hebben we strand, zee en schaduw bij elkaar! Zoveel pech als we net ervaarden, zoveel geluk ervaren we nu. De rest van de middag hebben we het erg naar onze zin.

We hebben een werkritme gevonden

We hebben langzamerhand een handig ritme gevonden waarin het lukt om wat te werken. In de ochtend maken we een werkplek in de caravan waar Fokke aan het werk kan en werk ik buiten aan tafel waarbij Emelie en Tygo aan hun eigen knutselprojecten werken of kijken wat Susan aan het doen is. Dat gaat best goed, het is wel zo dat de ene dag makkelijker gaat dan de andere. Soms redden de kinderen zich heel goed zelf en soms hebben ze veel hulp en begeleiding nodig. Met name wanneer het tegen de 30 graden wordt lijkt hun zelfredzaamheid weg te smelten. We maken hierdoor minder werkuren dan we van tevoren hadden gehoopt, maar goed, het lukt wel. Zo heb ik een aantal runenstenen gemaakt en een paar hangers. En wat ik extra leuk vind, de vuurstenen die ik hiervoor gebruikt heb, zijn vuurstenen die ik vorig jaar in Engeland gevonden heb. Zo heb ik straks sieraden van Engelse vuurstenen die bewerkt zijn in Frankrijk in mijn assortiment. Dat voelt goed. Volgens mij geeft dat de sieraden extra kracht mee.

Emelie redt zich beter met het zelfstandig werken dan Tygo. Zeker sinds ze de kunstschilders is tegengekomen. Tygo vindt het lastiger alleen. Hij is natuurlijk ook drie jaar jonger en hij lijkt sneller last van de warmte te hebben. Zijn nieuwe kluskoffer blijkt wel een schot in de roos. Hij kan zich er uren mee vermaken. Soms lukt hem dat alleen en soms heeft hij hulp nodig. De dingen die hij bedenkt om te maken zijn niet altijd haalbaar voor hem, dan heeft hij wat hulp nodig.

Ze doen het allebei erg goed. Ondanks dat ze het soms best zwaar hebben hoor ik ze er niet over dat ze thuis missen. Dat ligt voor het grootste deel aan Dex, ze vinden het erg fijn dat hij mee is. En de dingen die ze mee hebben waar ze mee kunnen creëren (schildermateriaal en kluskoffer) helpt ze om iets te doen waar ze voldoening uit halen. Ik ben blij dat we daar van tevoren over hebben nagedacht en hebben voorbereid, daar hebben we nu een hoop plezier van.

Weer een hittegolf

Het weekend dat volgt is er weer een hittegolf, deze keer loopt de temperatuur op tot 38 graden en misschien nog warmer. Daar hebben we absoluut geen trek in dus verzinnen we een hitteplan. We gaan drie dagen lang elke middag op pad naar water waar we kunnen zwemmen en nemen avondeten mee. Dan komen we terug wanneer de ergste hitte voorbij is. Daar wordt het een stuk makkelijker van. Het blijft flink pittig, zeker ook omdat we niet goed slapen in die warmte die in de nacht blijft hangen. Na maandag koelt het weer wat af en kunnen we een beetje bijkomen.

Verschil in beleving

Het is al flink warm en de zon schijnt intens. Plotseling staat Susan op de ladder om een tak uit een boom te zagen waar ze hulp bij nodig heeft. Ja zegt ze, nu zijn jullie er nog en morgen regent het, dan kunnen we dat het beste nu doen. Morgen regent het, lekker koel, dan kunnen we dat het beste dan doen is onze gedachte. En daarom woont Susan in Frankrijk en wij in Nederland

Vuur

De laatste avond maken we een vuur in een ton die Fokke heeft bewerkt tot vuurton. We branden de braamstruiken op die we hebben weggeknipt. De kinderen staan al klaar om marshmallows te bakken. Maar de ton brand voor het eerst, dus de verflaag aan de buitenkant en eventuele resten van de inhoud branden ook, er komt een flinke warm stinkende rook vanaf, die waaide zo onze caravan in en naar de buren. Dus de marshmallows hebben we maar ongebakken opgegeten en het vuur weer uit laten gaan.

Wennen aan een nieuwe plek

De dagen erna is het ook nog goed warm. Het duurt 3 dagen voor het kwik rond de 30 graden blijft hangen. Dat maakt het wennen aan een nieuwe plek extra pittig. Zeker ook omdat er hier van alles waar we betreft luxe aan gewent zijn niet is. Het huis heeft ruim 20 jaar leeg gestaan en er moet nu onwijs veel gebeuren. De bramen en brandnetels hebben in die jaren hun kans goed gegrepen. Het dak moet gerepareerd. Er is geen riool, dus de wc is een ton die op de composthoop gaat. Er is geen warm water, dus de douche is een waterzak die je opwarmt in de zon (en dat is geen probleem deze dagen 😉) inmiddels heeft Susan wel elektra en stromend water gerealiseerd en dat is superfijn. We hebben twee waterzakken waar 15 liter in kan, ik zag er best tegenop om daar met z’n vieren van te moeten douchen. Op de laatste camping heb ik nog even wat langer gedoucht met het idee dat ik dat drie weken zou moeten missen. Maar nu ik het ervaar vind ik het superfijn, buiten onder een boom douchen met water wat de zon heeft verwarmd. Ik heb me zelfs nog niet eerder zo schoon gevoeld na het douchen tijdens het kamperen. Dat blijkt prima te kunnen met 7 liter water. Ook de kinderen vinden het heerlijk (hoewel Tygo weigert als de douche niet warm genoeg is, haha) Ik neem me voor om dit thuis ook te gaan doen en vraag me tegelijkertijd af of ik dat ook echt ga doen of dat ik dit voornemen snel aan de kant schuif bij een gemakkelijke en luxe douche binnen handbereik.

Rode stenen

De omgeving verkennen lukt beter onder de 30 graden. We ontdekken een mooi wandelpaadje langs een riviertje vlakbij Susan haar huis. Susan weet daar rode stenen te liggen en die blijken prachtig. Ik struin heel wat uren samen met Dex en een of twee kinderen langs het pad en de rivier op zoek naar die rode stenen. Ik vind er een heleboel, de ene nog mooier dan de andere. Ik denk dat het vuurstenen zijn uit de krijt laag hier in de bodem, dat maakt me nog enthousiaster. Ik wil graag weten hoe ze er gepolijst uitzien. Mijn polijsttrommel heb ik niet bij me, maar wel fijn schuurpapier en een polijstschijfje voor op mijn Dremel. Na even schuren en polijsten heb ik een prachtig resultaat, de steen laat zich goed polijsten en wordt super glad. De kleuren van de steen komen er heel mooi door naar voren. Ik ben enthousiast en verzamel er genoeg om mijn polijsttrommel thuis mee te kunnen vullen.

Dex

Dex bewijst zichzelf als een grote aanwinst. De kinderen kruipen regelmatig naast hem om even te knuffelen of spelen met hem. Ze zijn heel blij dat hij mee is en Dex is heel blij met Emelie en Tygo. Dat vind ik fijn om te zien. Zelf ben ik ook blij met hem (echt niet altijd hoor, hij kan ook een flinke lastpak zijn) voornamelijk de wandelingen die moeten gebeuren vind ik fijn. Anders zou ik in de ochtend of de avond tussen alle drukte door niet zo gauw zijn gaan wandelen, met Dex moet het wel en dat is heerlijk. Daarnaast is hij een gezellige knuffel die er altijd bij is.

De helft van onze vijf weekse reis zit er inmiddels op. In mijn volgende blogbericht vertel ik je over ons verdere verblijf bij Susan.

Niet alleen de verhalen uit de fabriek werden beschikbaar, alle verhalen werden beschikbaar. Vanuit oprechte nieuwsgierigheid kan je overal op zoek gaan naar de antwoorden op je vragen. Vanuit deze gedachte ben ik met ROOTZ, keuze vanuit de oorsprong begonnen. Ik ga op zoek naar de antwoorden op de vragen waarop ik het antwoord graag wil weten. En daar schrijf ik over in mijn blogberichten op mijn website en in de gelijknamige facebook groep.

Ik ben nu groot fan van de dialoog. Naast de dialoog valt de discussie voor mij in het niet. Het effect is magisch en 1000x leuker. Deze liefde wil ik graag delen en verder verspreiden. Daarom heb ik het dialoogspel ROOTZ, samen naar de kern ontwikkeld. Met dit kaartendeck kan je eenvoudig samen de dialoog aangaan. Met heldere uitleg en duidelijke spelregels neem ik je mee om van je gesprek een prachtig dialoog te maken.

In een dorp een paar kilometer van mijn huis wordt een midwinterviering georganiseerd door een groep heidenen (vanuit de facebookgroep, ‘De heidenen van de lage landen’) en ik mag daar bij zijn met mijn gezin. Dat is wel erg gemakkelijk, dichtbij en het klinkt leuk, dus we besluiten te gaan.

We voelden ons gelijk welkom en vrij om het ritueel mee te beleven zoals het voor ons past. Er waren meer kinderen mee, dat maakte het voor onze kinderen leuker en makkelijker. De meditatie duurde mijn dochter veel te lang waardoor ik dacht dat ze er niets aan vond, maar na afloop had ze het echt een bijzondere ervaring gevonden en vond ze het leuk erbij te zijn geweest. Het ritueel vond buiten plaats in een grote cirkel met daarin twee vuren. Wat we achter wilden laten in het oude jaar gaven we met een bokje van stro mee in het vuur, we spraken onze wensen uit voor het nieuwe jaar en gaven ook een wens voor een ander mee in een dichte enveloppe die na afloop werden uitgedeeld. Het vuur voor het nieuwe jaar werd ontstoken, het viel niet mee deze aan te krijgen, misschien omdat het ritueel al op 11 december plaatsvond en het nieuwe jaar nog te ver weg lag 😉. Na afloop was er voor iedereen warme chocolademelk of glühwein, dat konden we na de kou goed gebruiken. Ik vond het een fijne ervaring, het voelde zelfs vertrouwd, het deed me een beetje aan scouting denken waar ik lang lid van ben geweest, misschien komt dat daardoor. Bij scouting neemt buiten zijn en vuur ook een belangrijke plaats is en is iedereen welkom om op zijn of haar eigen manier te beleven. Ik ben ook verrast door de hoeveelheid heidenen die er overal blijken te zijn, ook vlak bij mijn woonplaats.

Het joelfeest wordt vaak over een periode van 12 nachten beleeft. Midwinternacht is de eerste nacht van 12 heilige nachten. Dit is de tijd tussen de tijd, de dagen die het verschil vormen tussen het zonne- en maanjaar. Het zonnejaar duurt 365,25 dagen en 12 maanfasen duren samen 354 dagen. Ik vind dat een mooi gegeven en besluit me verder in de 12 heilige nachten te verdiepen.

De heilige nachten, ook wel rooknachten, ruwe nachten of yule nachten genoemd zijn de donkerste nachten van het jaar. Dit jaar zijn ze nog donkerder omdat 23 december de nieuwe maanfase is, dan is er geen maan. Het is daarmee het donkerste donker van het jaar. Er blijken een heleboel beschrijvingen te vinden hoe deze nachten te beleven. Het is een gebruik dat van onze Germaanse voorouders komt. In deze nachten keer je naar binnen, je aanschouwd jezelf en je afgelopen jaar, zowel de donkere als de lichte kanten, je kijkt terug naar afgelopen jaar, je besluit wat je achter wil laten, je laat los, maakt ruimte, kijkt vooruit en spreekt je wensen en intenties uit voor het nieuwe jaar. Dit klinkt voor mij heel passend bij deze tijd van het jaar, hier wil ik echt iets mee doen.

Ik vind een boek met een beschrijving van hoe ik deze nachten kan beleven die me aanspreekt en besluit hiervoor te gaan. Wanneer ik de uitgebreide beschrijvingen lees bedenk ik wat ik wil proberen en wat ik nog even laat voor wat het is. Na een poosje realiseer ik me dat ik alle dingen die ik nog nooit gedaan heb onder de categorie plaats van ‘nog even laten voor wat het is.’ Op deze manier blijf ik lekker veilig binnen mijn comfort zone en ga ik ook geen nieuwe ervaring aan. Ik verbaas me erover hoe snel ik daar ongemerkt instink. Dat is niet wat ik wil! Ik wil hiermee juist een nieuwe ervaring opdoen en niet in mijn comfortzone blijven hangen. Ik besluit de voor mij ongemakkelijke en vreemde rituelen wel te doen. Dus ik ga op pad om toch orakelkaarten en rookritueel kruiden te halen en vind zelfs een toffe koperen heksenketel bij de kringloopwinkel. Ik begin zin in deze nachten te krijgen!

In de nacht van 20 op 21 december ga ik van start. Ik reinig mijn huis met bijvoet rook, scrub mijn oude huidlaag af met zout om in het oude jaar achter te laten, schrijf mijn dromen op, roep een voorouder op om bij mij te zijn de komende nachten en ben oprecht verbaast na het trekken van een orakelkaart omdat deze precies bij mij klopt op dit moment. Deze ervaring zorgt voor flink wat beweging, beweging naar binnen, ik raak dieper in mezelf, dieper verbonden met mezelf. Het doet echt veel met me en ik heb het gevoel dat het goed voor me is.

Gedurende mijn zoektocht realiseer ik me opeens dat ik nog nooit bij een kerkdienst ben geweest, laat staan bij een kerkdienst rond de kerstdagen. Wanneer ik echt wil weten wat er bij me past dan hoort daar ook een kerkelijke ervaring bij. Dat voelt wel een beetje ongemakkelijk na al deze Germaanse, Heidense ervaringen, zou ik hiermee nog wel welkom zijn in een kerk? Wanneer ik dat wil weten moet ik gaan kijken. Ik ga op zoek naar een kerk en een dienst waar ik aan kan deelnemen tijdens de kerstdagen.

Waar ik ook kijk of lees, deze dagen lijken voor iedereen in het teken te staan van de komst van het licht, van nieuwe leven. En ook de donkerste en dagen van het jaar, van naar binnen keren, bezinning, terugkijken, loslaten, achter je laten, ruimte maken, intenties en wensen uitspreken. En van samenzijn, vuur maken, verhalen vertellen, samen eten en drinken en elkaar het beste wensen.

Mijn zoektocht gaat nog even door. Ik vervolg mijn reis door de 12 heilige nachten, ik zoek mijn familie op tijdens de kerstdagen en met oud en nieuw en ik ga een kijkje in de kerk nemen.

Ik wens jou het allerbeste met hoe jij deze dagen gaat beleven en alle goeds voor het nieuwe jaar!