Hoeveel een klok bij verkoop oplevert is erg mode onderhevig. Sommige klokken zijn erg bijzonder en zullen altijd veel geld opleveren. Andere klokken kunnen tijdens de ene periode een heel hoog prijskaartje hebben en de volgende periode enkel een paar tientjes opbrengen. Het is net wat iemand er op dat moment voor over heeft. Op dit moment zijn antieke klokken niet in de mode, een korte zoektocht op catawiki of marktplaats is voldoende om die constatering te doen. Hoe komt een klok eigenlijk aan zijn waarde? Is dat alleen in geld uit te drukken? Of zijn er meer zaken die daar invloed op hebben? De historische waarde is er bijvoorbeeld ook. Die zegt wat over de betekenis die de klok heeft in de geschiedenis. En dan heb je nog de emotionele waarde, dat vind ik zelf de mooiste uit het rijtje. De emotionele waarde is gebaseerd op het unieke verhaal wat bij de klok in kwestie hoort. Ik houd van die verhalen! Elke klok is ooit door iemand op een bepaalde plaats gemaakt, vaak met de hand. Daar is het unieke verhaal van deze klok begonnen en ook zijn reis. Misschien is hij van de klokkenmaker gelijk naar zijn nieuwe eigenaar gegaan, misschien wel voor een bijzondere gelegenheid, misschien is hij wel altijd bij die familie gebleven en is hij met die familie de hele wereld over gereisd. Of is hij altijd op dezelfde plek in hetzelfde huis gebleven en ging hij door van vader op zoon, of van moeder op dochter. Het kan zijn dat de verschillende eigenaren er altijd heel zorgvuldig voor hebben gezorgd zodat je nauwelijks kan zien dat de klok al zoveel tijd heeft doorstaan. Het kan ook zijn dat een van de eigenaren een keer zelf heeft geprobeerd het schilderwerk van de kast op te halen en dat dat niet zo netjes lukte of dat hij zelfs het hele uurwerk onder handen heeft gehad en dat dat wel heel goed lukte. Of dat een van de kinderen de kast wat heeft proberen op te leuken of hem een keer van de muur heeft gestoten waarna hij een grondige renovatie nodig had. Voor de algemene historische waarde van de klok kan dat grote gevolgen hebben, deze kan daar ver van omlaag gaan. De emotionele waarde van de klok wordt er juist alleen maar rijker van, elk spoor die een familielid op de klok heeft aangebracht heeft gezorgd voor een (soms pas achteraf) prachtig familieverhaal. Het is echter wel van belang dat het een familielid is geweest of iemand van belang voor deze familie. Niet iedereen kan aan de klok prutsen met een rijkere waarde voor de eigenaar als gevolg.

De oudste nog lopende mechanische uurwerken dateren uit de tweede helft van de veertiende eeuw. Het is niet makkelijk te achterhalen welke nou de eerste was en waarmee het precies begon. Maar eigenlijk vind ik dat niet zo interessant. Wat me meer bezighoudt is waarom mensen de tijd zijn gaan meten? En gebeurde dit overal op de wereld? In Europa en China zijn allerlei hulpmiddelen gevonden waarmee men de tijd kon meten. Waaronder zonnewijzers, waterklokken, zandlopers, kaarsen en olielampen met strepen erop en wierookklokken. En uiteindelijk mechanische uurwerken zoals we die nog steeds kennen. De eerste uurwerken waren vermoedelijk radarwerken die periodiek op een bel lieten slaan. Later zijn daar de wijzers en wijzerplaat bijgekomen. Eerst alleen nog een uurwijzer, later ook een minuutwijzer en nog later de secondewijzer. Men wilde de tijd steeds preciezer kunnen meten. Een zeer handig hulpmiddel dat uurwerk. Is het nu nog steeds een hulpmiddel? Of bepaald de tijd voor ons wat we op dat moment gaan doen. Ik betrap mezelf er vaak op dat ik op de klok kijk of het al etenstijd is bijvoorbeeld of het tijd wordt om naar bed te gaan. Als ik een afspraak heb dan heb ik in de minuten voor de afspraak veel haast en ben ik erg tevreden als ik aanwezig ben precies op het moment dat de minuutwijzer de afgesproken tijd aangeeft, om vervolgens irritatie te voelen als de ander er dan nog niet is. Zo voel ik nog meer stress als ik zelf die ander ben en niet precies op de afgesproken tijd aanwezig ben. Als iedereen afspraken heel precies maakt en nakomt kunnen we onze tijd heel efficiënt benutten, superhandig toch? Of zitten hier ook nadelen aan? Hoe gaan we nu bijvoorbeeld om met onverwachtse dingen? Bijvoorbeeld als je kind nog even in een plas wil springen net als u hem naar school wil brengen. Of als u op weg naar uw werk een goed bekende tegenkomt die u al heel lang niet heeft gezien. Of als u onderweg de mooiste zonsopgang ziet die u ooit heeft gezien. Hebben we daar nog wel ruimte voor? Of slaan we die nu meestal over? En zijn het niet juist die onverwachte dingen die ons leven interessant maken? Hebben we nu nog wel een interessant leven nu we de tijd zo precies kunnen meten?

Een mechanisch uurwerk is een gevoelig en kwetsbaar mechaniek. Bij goede verzorging en goed onderhoud kan dit uurwerk erg lang meegaan. Een uurwerk van zeer goede kwaliteit slijt dan nauwelijks en doet het dan na honderden jaren nog steeds uitstekend. Om je met een goede verzorging voor jouw klok te helpen volgen hier enkele tips,

Allereerst hangt of staat een klok graag op een redelijk droge plek in huis. Daarnaast vindt hij het fijn als de temperatuur en luchtvochtigheid stabiel is, dat is geen vereiste want hij kan ook best wat schommeling hebben, gevoelige klokken kunnen dan wat voor of achter gaan lopen. Vochtvrij is het belangrijkste, want het uurwerk bevat ijzer en dat kan door vocht gaan roesten.

Een klok hangt of staat graag recht, zodat de slinger mooi en regelmatig tikt. Als je goed naar de tikken luistert terwijl je de klok steeds een beetje verdraaid kun je horen wanneer de tik goed is. De tik is goed als er evenveel tijd tussen de heen en weergaande beweging van de slinger zit.

Stof, daar houdt het uurwerk niet van, als er stof bij het uurwerk terecht komt gaat dat mengen met de olie, met slijtage en uiteindelijk stilstand tot gevolg. De kast om het uurwerk dient het uurwerk tegen stof te beschermen, sluit deze dus goed als je er niet bij hoeft.

De deur van mijn werkplaats gaat open, er komt een meneer binnen met een klok in zijn handen. Het is een prachtige antieke Comtoise klok zoals die vroeger in de Franse Jura werd gemaakt. Voorzichtig legt hij hem op mijn werktafel en begint te vertellen.

Ik beloof hem er gelijk mee aan de slag te gaan. Voorzichtig haal ik het uurwerk uit elkaar en neem ik elk onderdeel zorgvuldig onder handen om vuil en slijtage te verwijderen. Dat voelt bijzonder, ongeveer tweehonderdvijftig jaar geleden heeft iemand met dezelfde zorgvuldigheid deze onderdelen gemaakt. Vaak gebeurde dit door boeren in de winter, wanneer er minder werk op het land was, zo konden ze toch zichzelf van een inkomen voorzien.

Sindsdien hebben verschillende klokkenmakers door de jaren heen dit uurwerk gerepareerd, vaak met dezelfde technieken zoals ik die nu nog gebruik. Ik kom een oude reparatie tegen van misschien wel honderd jaar oud, deze ziet er nog steeds netjes uit en ik maak het enkel schoon. De touwen waar de gewichten aan hangen zijn flink versleten, die vervang ik voor nieuwe. Er is altijd goed voor deze klok gezorgd, dat is te zien, alle onderdelen zijn nagenoeg in originele staat. De onderdelen die onderling voor wrijving zorgen zijn een beetje ruw geworden, deze polijst ik tot ze weer spiegelglad zijn. Door mijn nagel eroverheen te laten glijden kan ik voelen dat zelfs het kleinste krasje verdwenen is (naar mijn mening is dit de beste ruwheidsmeting).

Als ik elk onderdeel gehad heb en het hele uurwerk schoon is zet ik alle onderdelen weer op hun plek. Als laatste maak ik de klokkast schoon en netjes en hang ik de klok bij mij in de werkplaats aan de wand.

Tijdens mijn werk voel ik dat de energie die ik in deze klok stop op dat moment deel wordt van de geschiedenis van de klok. Daarmee gaat de tijd altijd verder en ontstaat er geschiedenis die steeds weer rijker wordt.
Ik geef de slinger een zetje en houd mijn adem in, zou hij het weer doen? Ja, hij doet het! Met een tevreden gevoel laat ik mijn adem ontsnappen, deze klok kan nog vele generaties meegaan. Door tijd en aandacht komt elk object tot leven en een dierbaar object verdient het om in leven te blijven.